Prawa hodowców roślin, określone w Konwencji UPOV (Międzynarodowy Związek Ochrony Nowych Odmian Roślin) w dużym stopniu przyczyniają się do sukcesu branży hodowlanej od kilkudziesięciu już lat. Również dzięki nim powstało wiele prężnie działających firm hodowlanych, przy wsparciu których możliwe są inwestycje w udoskonalanie obecnych i powstawanie nowych odmian.
Prace rozwojowe mające na celu stworzenie nowej odmiany wymagają wielu nakładów. Aby te inwestycje mogły się zwrócić opracowano formę własności intelektualnej, dopasowaną szczególnie do hodowli roślin – tak powstały prawa hodowców roślin. Z jednej strony pojęcie to zawiera w sobie gwarancję zasłużonej rekompensaty za wysiłki włożone w tworzenie nowych odmian, z drugiej zaś, społeczny wymiar kontynuacji prac rozwojowych przez innych hodowców. O pierwszej kwestii mówi tzw. ‘wyjątek hodowlany’, który oznacza, iż odmiany chronione prawami hodowców roślin mogą być stosowane przy tworzeniu nowych odmian. Jako takie, prawa hodowców roślin stanowią formę otwartej innowacji.
Wraz z prawami hodowców roślin, przez ostatnie dwadzieścia lat zaczęły kształtować się również prawa patentowe. Prawem patentowym chronione mogą być cechy „wbudowane” w odmianę, jak również określone procesy. Prawo patentowe różni się od praw hodowców roślin brakiem ‘wyjątku hodowlanego’, co predestynuje posiadacza prawa patentowego do roszczenia sobie wyłącznego prawa do materiału genetycznego oraz do zastrzeżenia używania określonych genetycznych elementów przez innych hodowców. Posiadacz praw patentowych posiada również prawo przyznawania licencji innym hodowcom.
Dnia 6 maja 2009r. Plantum NL przyjęło nowe stanowisko odnoszące się do relacji między patentami a prawami hodowców roślin. Ustalono co następuje: 1. Materiał biologiczny chroniony prawami patentowymi powinien być ogólnodostępny w celu tworzenia nowych odmian. 2. Wykorzystywanie tych odmian, zgodnie z ‘wyjątkiem hodowlanym’ konwencji UPOV powinno być powszechnie dostępne. Ta osiągalność, wykorzystanie i użytkowanie nie powinny być, w sposób pośredni lub bezpośredni, ograniczane przez prawa patentowe.
Plantum NL nadal dostrzega rolę jaką prawa patentowe mogą odegrać w sektorze materiału rozmnożeniowego, np. chroniąc innowacyjne techniki lub procesy. Jednakże odmiany powstałe w wyniku zastosowania wspomnianych technik lub procesów nie powinny wchodzić w zakres praw patentowych. Rijk Zwaan, podobnie jak znaczna większość członków Plantum NL, akceptuje to stanowisko .
Kod Produktu
Kod Produktu Praw Własności Intelektualnej został jednogłośnie przyjęty przez firmy nasienne, przy wsparciu Sekcji Roślin Warzywnych i Ozdobnych Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu ESA. Firmy te działające aktywnie w sektorze warzywno-nasiennym, m.in. w hodowli, produkcji i sprzedaży nasion i/lub odmian ozdobnych, tworzą SVOwic (Grupa Robocza Zintegrowanych Przedsiębiorstw). Od 21 maja 2008r. członkowie SVOwic złożyli swoje podpisy pod „ Kodeksem Postępowania ESA SVO dla warzywnych firm nasiennych”.
„Kodeks Postępowania” zawiera zalecenia oraz najlepsze wzorce postępowania mające na celu uniknięcie sprzeniewierzenia zbioru materiału genetycznego organizmu oraz pogwałcenia Praw Własności Intelektualnej (IPR).
Poniżej znajdziecie Państwo Kodeks Postępowania Code of Conduct (Pdf, 25 kb). Dokument ten umieszczony jest również na stronie internetowej ESA (www.euroseeds.org), w zakładce „Position Papers” (pisma przedstawiające stanowisko ESA) gdzie znajdziecie Państwo również listę firm, które go podpisały.